Vajinismus Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Terapi Süreci
Vajinismus, cinsel ilişki sırasında vajina girişindeki kasların istemsiz olarak kasılması nedeniyle birleşmenin zorlaşması veya mümkün olmaması sonucu bir cinsel işlev bozukluğudur. Bu durum kadın da isteksizlik olarak değerlendirilmez. Aksine birçok kadın eşini sever, cinsel yakınlık ister; ancak bedeni istem dışı bir savunma tepkisi verir.
Vajinismus, doğru değerlendirme ve uygun psikoterapi desteği ile olumlu sonuçlanan bir durumdur.
Vajinismus Nedir?
Vajinismus, pelvik taban kaslarının istem dışı kasılması sonucu cinsel birleşmenin ağrılı hale gelmesi veya hiç gerçekleşememesi durumuna denir.
Bazı kadınlarda yalnızca cinsel birleşme sırasında ortaya çıkarken;
* Jinekolojik muayene
* Tampon kullanımı
* Vajinal ilaç uygulamaları
gibi durumlarda da benzer zorluklar yaşanabilir.
Bu kasılmalar bilinçli olarak yapılmaz. Kişi çoğu zaman gevşemek istese bile bedeni buna elvermez.
Vajinismus Belirtileri
Vajinismus her kadında aynı şekilde görülmeyebilir. En sık belirtiler şunlardır:
* Cinsel birleşmenin gerçekleşememesi
* Birleşme sırasında yoğun korku
* Vajina girişinde istemsiz kasılma
* Şiddetli ağrı hissi
* Partner yaklaşınca bedende gerilme
* Bacakları kapatma veya geri çekilme isteği
* “Yapamayacağım” düşüncesi
* Ağlama veya panik hissi
Bazı kadınlar yıllarca evli olmalarına rağmen hiç cinsel birleşme yaşamayabilir. Vajinismus bir kusur gibi görüldüğünden terapiye katılmak biraz zaman almaktadır. Çiftler bir şekilde yeni tatmin olma yolları deneyerek hazzı yaşama yolları oluştururlar.
Vajinismus Neden Olur?
Tek bir nedeni yoktur. Genellikle biyolojik, psikolojik ve ilişkisel faktörler birlikte rol oynar. Genelde kadında kusur görülür ama bu çiftin sorunudur diye yaklaşılmalıdır.
Bunlar arasında:
Cinsellikle ilgili olumsuz inançlar
Çocukluk döneminden itibaren;
* “İlk gece çok acır.” Düşüncesi kulaktan kulağa yayılan bir anlatıdır. Abartma yapan kişilerin herkeste aynı şekilde olmayacağını bilmeden kendi deneyimlerini genelleme yaparlar. Halbuki yeteri kadar vajinal ıslaklık ağrı oluşmasını engelleyecektir. Yediğimiz yiyecekler tükürükle ıslanarak boğazdan geçerken herhangi bir ağrı hissetmeyiz. Ama ıslanmayan yiyecek boğazı tahriş edebilir. Aynı mantıkla bakarsak yeteri ıslaklık birlikteliğin kolaylığıdır. Islanma olmuyorsa da kayganlaştırıcı kremler destekçi olacaktır.
* “Kanama çok olur.” Kanama herkeste aynı olmaz, hatta kanama olmayanda vardır. Bu kızlık zarı olarak anlatılan perdeli yapının kalınlığı, inceliği vd. Durumlara göree bu değişmektedir.
* “Cinsellik ayıptır.” Büyürken çokca duyduğumuz bir söylemdir. Ama artık evlisin ve cinsellik normal denir fakat bilinç dışı eski söylemleri halen tekrarladığı için ayıp olanı yapmamayı devam ettirir.
* “Ört bacaklarını ayıp.”
* “Penis bana zarar verecek.”
gibi mesajlar kişinin zihninde korku oluşturabilir.
Kaygı Bozukluğu
Kaygıya yatkın kişilerde beden, olası bir tehlikeye karşı istemsiz şekilde kasılabilir. Kendini gerçekletiren kehanet gibi ilk ilişkide ağrı hissi ile birlikte sonraki ilişkilerde de aynı ağrıyı yaşayacağım düşüncesi devam eder ve her seferinde de ağrı hissi yaşanılmaya başlanır.
Travmatik Yaşantılar
Bazı kişilerde;
* Cinsel travmalar; beden ve zihin cinsel travmayı hazmedemediyse cinsellik ile ilgili her türlü eylemi taciz olarak algılayıp savunma olarak yani kendini koruma yöntemi olarak kasılma ile kendisini korur ve cinsel travma duygularını yaşamamış olur.
* Taciz; taciz ve cinsel travmaları önce çalışıp bedenin ve zihnin hazmetmesi sonrasında cinsel terapiye devam etmek daha kalıcı bir sonuç ortaya çıkartacaktır.
* Şiddet deneyimleri
vajinismus gelişiminde etkili olabilir.
Ancak her vajinismus vakasında travma öyküsü bulunmaz.
İlişki Dinamikleri
Partnerle yaşanan;
* iletişim sorunları
* güven problemleri
* yoğun performans baskısı
belirtileri artırabilir. Çiftin güncel ilişki sorunları çözemediklerinde vajinismus duygu yansıtması olarak kullanılmaktadır.
Psikodinamik Açıdan Vajinismus
Psikodinamik yaklaşım, yalnızca kasılmayı ortadan kaldırmaya odaklanmaz. Aynı zamanda bu belirtinin kişinin iç dünyasında neyi ifade ettiğini anlamaya çalışır. Kasılmak kadın için bir savunma içerebilir. Bu savunma kadını neyden koruduğu konuşulur.
Bazı kişilerde vajinismus;
* yakınlık kurma korkusu; yakınlık yutulma, kaybolma, eleştirilme vd. Duyguları tetikleyebilir.
* incinme endişesi;
* kontrolü kaybetme kaygısı,
* suçluluk duyguları,
* bastırılmış çatışmalar
ile ilişkili olabilir.
Her bireyin yaşam öyküsü farklı olduğu için, bu anlam da kişiye özgüdür. Terapide amaç, belirtileri yalnızca azaltmak değil, onların altında yatan psikolojik süreçleri de anlamaktır. Genel olarak kişinin hayat öyküsünü dinlemek ve kişiye göre cinsel terapi sürecinin yapılması daha sağlıklı olacaktır.
Vajinismus kalıcı mı geçici mi?
Evet geçicidir. Terapi ile olumlu bir şekilde sonuçlanmaktadır.
Vajinismus tedavi edilebilen bir cinsel işlev bozukluğudur.
Tedavide kişiye göre farklı yöntemler kullanılabilir.
Bunlar arasında;
* Psikoterapi
* Cinsel terapi
* Kaygı yönetimi çalışmaları
* Gevşeme egzersizleri
* Çift görüşmeleri
yer alabilir.
Tedavi planı, kişinin yaşadığı güçlüğün nedenlerine göre şekillendirilir.
Terapi Sürecinde Neler Yapılır?
Terapi sürecinde öncelikle ayrıntılı bir değerlendirme yapılır.
Bu değerlendirmede;
* belirtilerin ne zaman başladığı,
* kaygının nasıl yaşandığı,
* ilişki dinamikleri,
* geçmiş deneyimler,
* cinsellikle ilgili inançlar
ele alınır.
Süreç boyunca kişinin kendini güvende hissetmesi ve kendi hızında ilerlemesi önemlidir. Terapi sürecinde bilişsel müdahaleler, davranışçı egzersizler, dinamik yaklaşım gibi bir kaç ekolün birlikte kullanılması gerekmektedir.
Partnerin Rolü
Vajinismus yalnızca kadının yaşadığı bir sorun olarak görülmemelidir.
Partnerin anlayışlı, sabırlı ve destekleyici tutumu tedavi sürecini olumlu etkileyebilir. Süreçte bireysel ve çiftin beraber yapacağı egzersizler olacağından çiftin birlikte hareket etmesi sonuca olumlu katkı sağlayacaktır.
Suçlama, baskı veya acele ettirme ise kaygının artmasına neden olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Vajinismus kendiliğinden geçer mi?
Bazı kişiler zamanla belirtilerde azalma yaşayabilir. Ancak uzun süredir devam eden vajinismus vakalarında profesyonel destek almak genellikle daha etkili bir yaklaşımdır.
Vajinismus sadece psikolojik midir?
Hayır. Psikolojik, biyolojik ve ilişkisel etkenler birlikte rol oynayabilir. Bu nedenle kapsamlı bir değerlendirme önemlidir.
Vajinismus terapisi ne kadar sürer?
Terapi süresi kişiden kişiye değişir. Yaşanan güçlüğün süresi, eşlik eden kaygılar ve bireysel ihtiyaçlar süreci etkileyebilir.
Vajinismus çocuk sahibi olmaya engel midir?
Terapi sonrasında birçok çift sağlıklı bir cinsel yaşam sürdürebilir. Ancak her bireyin durumu farklı olduğundan kişiye özel değerlendirme yapılması gerekir.
Sonuç
Vajinismus, kişinin isteksiz veya yetersiz olduğu anlamına gelmez. Çoğu zaman bedenin istem dışı geliştirdiği bir koruma tepkisidir. Bu nedenle utanılacak ya da gizlenmesi gereken bir durum değil, profesyonel destekle ele alınabilecek bir cinsel işlev bozukluğudur.
Doğru değerlendirme, güvene dayalı bir terapi ilişkisi ve kişiye uygun bir tedavi planı ile birçok kişi sağlıklı ve doyum sağlayan bir cinsel yaşama ulaşabilmektedir.
Uzm. Klinik Psikolog Fatih FİDAN , Antalya / Konyaaltı – Bireysel Psikoterapi, Kaygı Bozuklukları, Depresyon, Özdeğer ve İlişki Sorunları, Cinsel işlev bozuklukları